15 października 1929 r.

15 października 1929 r.

15 października 1929 Jan Szczepkowski wygrywa konkurs na płaskorzeźby ozdabiające gmach BGK

 

Tego dnia roztrzygnięto konkurs na projekt płaskorzeźb

 

Rozstrzygnięto konkurs „na monumentalne płaskorzeźby do nowobudującego się gmachu Banku Gospodarstwa Krajowego” (miesięcznik „Architektura i Budownictwo” nr 9, 1929 r.) na rogu Al. Jerozolimskich i Nowego światu w Warszawie. Budowa gmachu centrali banku trwał już od 21 maja 1928 r. Na konkurs wpłynęły prace dziewięciu artystów. Drugie i trzecie miejsce zajęły prace X. Dunikowskiego i A. Miszewskiego. „Jury, stwierdziwszy wysoki poziom artystyczny wszystkich nadesłanych prac, uchwaliło wypłacić niezaproszonym i nienagrodzonym artystom tytułem odszkodowania po 1500 zł." („Gazeta Lwowska”, 3 listopada 1929 r.). Konkursowemu jury przewodniczył wiceprezes Rady Nadzorczej BGK w latach 1929-1931 gen. dr Feliks Maciszewski. W jego składzie znaleźli się również projektant gmachu centrali prof. R. Świerczyński, laureat IV nagrody w konkursie na gmach i kierownik jego budowy A. Zacharjewicz, autor m.in. projektu witraży w oknach ryzalitu i od strony wewnętrznego dziedzińca w budowanym gmachu BGK prof. malarstwa i grafiki W. Jastrzębowski, oraz trójka znanych architektów: M. Lalewicz, A. Szyszko-Bohusz i K. Stryjeński.

 

 

Płaskorzeźby na ryzalicie gmachu od strony Al. Jerozolimskich przewidywane były od początku przez projektanta gmachu prof. Rudolfa Świerczyńskiego, gdy tylko wykrystalizowała się ostateczna wersja wielokrotnie modernizowanego projektu. Na zwycięski projekt J. Szczepkowskiego składał się cykl płaskorzeźb, zamontowanych na trzech bokach ryzalitu z głównym wejściem do gmachu. Na lewym boku ryzalitu od strony Nowego Światu patrząc od góry znalazły się kolejno zatytułowane przez Szczepkowskiego następujące płaskorzeźby: Walka z Przestworzem, Plon, Praca, Powierzchnia Ziemi, Wnętrze Ziemi. Na prawym boku od strony ul. Brackiej kolejno od góry Przestworza, Orka i Praca. Na froncie nad głównym wejściem do budynku począwszy od lewej strony umieszczono płaskorzeźby symbolizujące kolejno Miary, Drzewo i Wagi. Płaskorzeźby zamontowano na gmachu w latach 1930-1931, a sam gmach całkowicie do użytku oddano 6 grudnia 1931 r.

 

 Sława międzynarodowa

 

Jan Szczepkowski był absolwentem krakowskiej ASP, uczniem rzeźbiarza Konstantego Laszczki i malarza Jacka Malczewskiego, a w Paryżu słynnych rzeźbiarzy Augusta Rodina i Antoine Bourdelle’a. Znamy go także jako autora połowy płaskorzeźb na kamiennym fryzie zna elewacji Sali Posiedzeń Sejmu RP. Jest także autorem pomnika Wojciecha Bogusławskiego, który w 1936 r. stanął przed frontem Teatru Wielkiego. Międzynarodową sławę przyniósł Szczepkowskiemu drewniany „Ołtarz Matki Boskiej” z kapliczki „Bożego Narodzenia”, nagrodzony w 1925 r. Grand Prix na Międzynarodowej Wystawie Sztuki Dekoracyjnej w Paryżu.

 

Po zakończeniu II wojny wraca do artystycznej aktywności. Kieruje pracami nad rekonstrukcją zniszczonego podczas niemieckiej okupacji pomnika A. Mickiewicza na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, projektuje pomnik S. Moniuszki. Jego dziełem są też trzy płaskorzeźby „Ogień”, „Powietrze” i „Woda” na froncie ryzalitu z głównym wejściem od ul. Mysiej do części dobudowanej do gmachu centrali BGK w latach 1949-1956 dla ministerstwa energetyki. Umiera w Milanówku 17 lutego 1964 r.

Montaż płaskorzeźb Szczepkowskiego na gmachu BGK w roku 1930/1931 r., fot. NAC
Płaskorzeźby Szczepkowskiego na froncie ryzalitu od strony Al. Jerozolimskich, arch. BGK
Jan Szczepkowski, fot. sprzed 1920 r., aut. i źródło nieznane, dom. publiczna
Ryzalit gmachu BGK z płaskorzeźbami Szczepkowskiego, 1934-1939, arch. BGK