3 czerwca 1924 r.

3 czerwca 1924 r.

3.06.1924 r. odbyło się pierwsze w historii banku posiedzenie Rady Nadzorczej BGK

dr J. K. Steczkowski
Cz. Klarner, NAC
S. Ossowski, NAC
E. Korwin-Szymanowski, NAC

We wtorek o godz. 11 w siedzibie Ministerstwa Skarbu rozpoczęło się pierwsze w historii BGK posiedzenie Rady Nadzorczej, jednego z trzech obok Prezesa BGK i Dyrekcji Banku statutowych organów „władz” banku. Siedziba przedwojennego Ministerstwa Skarbu mieściła się przy ul. Rymarskiej 5, biegnącej wzdłuż zachodniej pierzei pl. Bankowego. Obecnie mieści się tam siedziba Prezydenta Warszawy i Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy.

 

W pierwszym statucie BGK ogłoszonym w formie rozporządzenia ministra skarbu 31 maja 1924 r. zadania rady zdefiniowano następująco: Rada Nadzorcza Banku nadaje ogólny kierunek działalności Banku, nadzoruje czynności organów wykonawczych Banku i jest uprawniona do rozstrzygania wszystkich spraw, które nie są zarezerwowane dla Ministra Skarbu”. W skład RN BGK, której pracami kierował prezes BGK, miało wchodzić od dziewięciu do piętnastu członków. Obsadzanie dziewięciu stanowisk było w gestii Ministra Skarbu, pozostałe sześć w gestii samorządów lub ich związków w miarę deklarowanego udziału w kapitale zakładowym banku. Kadencja rady trwała trzy lata. Minimalna liczba członków RN, niezbędna do rozpoczęcia przez BGK działalności, wynosiła dziewięć osób. Posiedzenia RN miały odbywać się przynajmniej raz na dwa miesiące i zwoływane mogły być przez prezesa lub w razie jego nieobecności przez jego zastępcę lub na wniosek minimum trzech członków RN oraz na żądanie Dyrekcji lub Komisji Rewizyjnej. RN spośród swoich członków mogła wybrać Komitet Wykonawczy, w skład którego wchodził prezes, wiceprezes RN oraz pięciu członków. „Zakres działania Komitetu określi regulamin uchwalony przez Radę Nadzorczą a zatwierdzony przez Ministra Skarbu”. 

 

Otwierając pierwsze posiedzenia rady jej prezes i zarazem prezes BGK dr Jan Kanty Steczkowski podziękował „za utworzenie Banku Panu Ministrowi Skarbu, jego współpracownikom, a w pierwszym rzędzie P. Podsekretarzowi Stanu Klarnerowi”. Czesław Klarner to od 1924 r. wiceminister skarbu w rządzie Władysława Grabskiego. Na wniosek prezesa Steczkowskiego wybrany został na stanowisko wiceprezesa rady nadzorczej. W protokole z tego posiedzenia czytam również, że prezes Steczkowski powiedział też: „Bank Gospodarstwa Krajowego jest uzupełnieniem organizacji kredytowej, a powstał z wyczucia potrzeby stworzenia instytucji, która udzielałaby długoterminowego kredytu i ożywiła nasze życie gospodarcze. P. Prezes wskazuje na ciężkie zadania, jakie oczekują bank, mianowicie zdobycie środków obrotowych, pierwszym więc jego wysiłkiem musi być wydobycie tych środków w kraju i zagranicą. P. Prezes zaznacza, że zasadą B.G.K. winna być solidność i bezstronność, a kończąc swe przemówienie życzy „Szczęść Boże” pracom Banku”.

 

Jako drugi głos zabrał wiceminister Czesław Klarner, który w imieniu premiera i ministra skarbu Władysława Grabskiego powitał członków rady nadzorczej. Powiedział m. in., że „Bank Gospodarstwa Krajowego jest ogniwem sanacji skarbu, a pozatem przez powołanie go do życia drogą połączenia banków rządowych, rząd daje inicjatywę konsolidacji banków, która jest zagadnieniem dnia dzisiejszego. Statut banku posiada olbrzymie ramy, ze względu na zadania Banku, z których pierwszem jest kredyt długoterminowy dla naszych warsztatów pracy”.

 

Rada Nadzorcza BGK w dniu swojego pierwszego posiedzenia liczyła dziesięciu członków. Poza prezesem Steczkowskim i wiceprezesem Klarnerem w skład jej wchodzili (w kolejności zapisanej w protokole z posiedzenia): dr Marian Głowacki (dyr. departamentu w Ministerstwie Skarbu), inż. Stanisław Widomski (jeden z bliskich współpracowników premiera Grabskiego w Ministerstwie Skarbu), inż. Julian Dąbrowski (dyr. departamentu w Ministerstwie Przemysłu i Handlu), inż. Stefan Ossowski, (prof. Politechniki Warszawskiej, były minister przemysłu i handlu, w latach 1926-1927 wiceprezes Rady Nadzorczej BGK), Zygmunt Pluciński (prezes rady nadzorczej Zjednoczenia Producentów Rolniczych w Poznaniu), inż. Stanisław Jan Majewski (poseł na Sejm) oraz Albin Jura (wiceprezes Małopolskiego Towarzystwa Rolniczego w Krakowie). Następny punkty w porządku posiedzenia Rady Nadzorczej dotyczył wyłonienia z jej składu trzech członków Komitetu Wykonawczego, który docelowo miał być pięcioosobowy. Na wniosek wiceprezesa Czesława Klarnera w skład Komitetu Wykonawczego weszli dr Marian Głowacki, Zygmunt Pluciński oraz Stefan Ossowski.

 

Na posiedzeniu tym wybrano również skład Dyrekcji BGK, która miała zarządzać bankiem na poziomie operacyjnym. Tym samym BGK mógł rozpocząć działalność. W pierwszym statucie BGK czytamy, że Do kompetencji i obowiązków Dyrekcji należy prowadzenie należy prowadzenie wszystkich interesów Banku, administrowanie całym jego majątkiem z zachowaniem przepisów niniejszego statutu jakoteż reprezentowanie Banku nazewnątrz wobec osób trzecich”. W skład Dyrekcji wchodził naczelny dyrektor BGK oraz dyrektorzy BGK „w ilości oznaczonej przez Radę, a zatwierdzonej przez Ministra Skarbu”. Pracami Dyrekcji BGK kierował naczelny dyrektor, którym do 1929 r. był Eustachy Korwin-Szymanowski. W kompetencjach naczelnego dyrektora BGK leżało „ogólne kierownictwo Banku” z wyłączeniem „zasadniczych spraw personalnych” oraz „informowanie prasy i wszelki kontakt z prasą”. Do czasu ustanowienia stanowiska wiceprezesa BGK, które w grudniu 1932 r. objął Stefan Starzyński, naczelny dyrektor był na bankowym pokładzie „drugim po Bogu”.

 

W składzie pierwszej Dyrekcji BGK poza naczelnym dyrektorem znaleźli się: Stanisław Roszkowski (wcześniej ministerstwo skarbu), dr Lucjan Szpor (wcześniej z-ca dyr. Polskiego Banku Krajowego) oraz kierujący lwowskim oddziałem BGK dr Aleksander Małaczyński i dr Julian Różycki, wcześniej dyrektorzy w PBK. Po fuzjowanych bankach BGK „odziedziczył” udziały w przedsiębiorstwach, nieruchomości, sieć oddziałów większości z własnymi siedzibami (po Polskim Banku Krajowym) oraz ok. 4,5 tys. Pracowników. Docelowe zatrudnienie w BGK szacowano na ok. tysiąca osób.