dr Bronisław Burhardt (1892-1969)

dr Bronisław Burhardt (1892-1969)

Bronisław Burhardt

Legitymacja służbowa BGK dyr. B. Burghardta.
Paszport B. Burghardta
Pracownicy oddziału BGK w Drohobyczu, pod fotografią dyrektora oddziału Zygmunta Jamrógiewicza fot. jego z-cy dr B. Burghardta, marzec 1928 r.
Legitymacja ewakuacyjna centrali BGK dla żony dr. B. Burghardta, wystawiona 5 września 1939 r.
Zaświadczenia dr B. Burghardta wydane przez BGK w Rumunii 12 i 21 października 1939 r.
Dokumenty dr B. Burghardta wydane przez władze rumuńskie w latach 1940-1945
Dokumenty dr B. Burghardta wydane przez władze rumuńskie w latach 1940-1945
Dokument powołania dr B. Burghardta na stanowisko Komisarza Rządowego banku Pocztowa Kasa Oszczędności, 9 marca 1948 r.
Informacja Ministerstwa Nezpieczeństwa Publicznego o aresztowaniu dr B. Burghardta, 6 grydnia 1949 r.

Pracownik BGK w latach 1926-1940, z-ca kierownika oddziału BGK w Drohobyczu, od 1929 r. pracownik centrali BGK, kolejno kierownik Wydziału Likwidatury Kredytów Budowlanych, z-ca dyr. Departamentu/Wydziału Kredytów Budowlanych, p.o. kierownika oddziału BGK w Radomiu, z-ca dyr. Oddziału Głównego BGK, kierwonik Wydziału Personalnego, kierwonik Wydziału  Inspekcji Centrali ds. Instytucji, od 1937 r. członek Dyrekcji BGK z tytułem z-cy dyrektora.

Urodzony w Ostapie w woj. tarnopolskim, absolwent gimnazjum klasycznego w Drohobyczu, w którym był przewodniczącym koła uczniowskiej, konspiracyjnej organizacji niepodległościowej. Po ukończeniu w 1911 r. wiedeńskiej Akademii Handlowej rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Lwowskim, pracując jednocześnie dorywczo w Kasie Miejskiej w Drohobyczu. W 1914 r. powołany do odbycia służby wojskowej w armii austriackiej, którą ukończył w 1918 r. w stopniu porucznika artylerii. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości jako oficer WP w stopniu kapitana otrzymał na Uniwersytecie Lwowskim absolutorium uprawniające do rozpoczęcia przewodu doktorskiego, a po demobilizacji w 1921 r. ze względu na stan zdrowia w 1922 r. na Uniwersytecie Jagiellońskim otrzymał tytuł doktora prawa.  W tym samym roku rozpoczął pracę w oddziale Polskiego Banku Przemysłowego przy ul. Mickiewicza 32 w Drohobyczu. Po przeniesieniu do centrali BGK zamieszkał z rodziną w zakupionej przez BGK w 1925 r. kamienicy przy ul. Żurawiej 2, róg Brackiej 1, przekazanej następnie Funduszowi Emerytalnemu Urzędników/Pracowników BGK.

Po wybuchu II wojny 6 września 1939 r. dr Burghardt wraz z zarządem BGK i częścią pracowników centrali jako członek ścisłego sztabu kryzysowego BGK ewakuował się z Warszawy w kierunku Równego, gdzie miała tymczasowo funkcjonować centrala BGK. Po wkroczeniu 17 września na terytorium Polski Armii Czerwonej wraz zarządem i sztabem kryzysowym banku ewakuował się do Rumunii. W dokumentach po dr Burghardtcie z tego okresu znalazło się m.in. wystawione przez BGK z datą 5 września 1939 r. pismo następującej  treści: „Stwierdzamy, że p. Bronisława Burghardtowa jest żoną p. Dr. Bronisława Burghardta, Wicedyrektora Banku Gospodarstwa Krajowego w Warszawie i podlega wraz z nim przymusowemu wycofaniu z Warszawy do Lwowa. Niniejsza legitymacja uprawnia do wyjazdu transportem wycofania w …. rzucie i zabrania ze sobą …. kg bagażu własnego. Bez dowodu osobistego legitymacja niniejsza jest nieważna”. Przypomnę, że docelowe miejsce ewakuacji centrali BGK zmieniało się wraz z rozwojem sytuacji na froncie i w dniu jej rozpoczęcia pociągiem z Dworca Wschodniego miejscem ewakuacji miał być początkowo Lwów, a następnie Łuck. W rezultacie jako miejsce tymczasowej siedziby centrali BGK na czas wojny zostało wybrane miasto Równe.

Okres okupacji dr Burhardt wraz z żoną spędził w Rumunii. W piśmie z 2 lipca 1949 r. adresowanym do dyrektora w Ministerstwie Skarbu, w którym był zatrudniony, znalazł się pełniejszy opis wojennych i tuż powojennych losów dr Burghardta w Rumunii: „W 1939 r. – na pisemne polecenie ówczesnych władz Banku – wyjechałem do Rumunji, gdzie pracowałem przez rok w komórce likwidacyjnej B.G.K., mającej za zadanie ratowanie avoir’ów Banku, znajdujących się zagranicą. Nieprzyjęty do Wojska Polskiego, tworzonego zagranicą – mimo kilkakrotnych zgłoszeń się – ze względu na wiek, pracowałem społecznie, a w końcu – w kilka miesięcy po wkroczeniu Wojsk Radzieckich do Rumunji – zostałem z początkiem 1945 r. dyrektorem głównym Komisji Pomocy Uchodźcom Polskim w Rumunji, jedynej instytucji, sprawującej całokształt opieki nad uchodźcami, jeńcami polskimi i zbiegami z hitlerowskich obozów koncentracyjnych na tamtejszym terenie  /10 ambulatorjów, 4 gimnazja, 8 szkół powszechnych, 10 stołówek etc./ oraz reprezentującej interesy uchodźców polskich wobec władz rumuńskich. Na stanowisku tym ułatwiałem i współdziałałem w repatriacji Polaków z Rumunji i trwałem do chwili wyjazdu do Kraju”. W latach 1943 – 1944 r. dr Burghardt był członkiem komisji rewizyjnej w Amerykańskiej Komisji Pomocy Polakom, a następnie członkiem dyrekcji i od marca 1945 r. jej naczelnym dyrektorem.

8 września 1945 r. dr Bronisław Burghardt przeszedł przez tzw. Punkt Odbiorczy w Sanoku. 25 września 1945 r. XIII Komisariat MO przy ul. Wiejskiej 11 w Warszawie wystawił tzw. kartę spalenia, w której stwierdzono, „że lokal nr 15 przy ul. Żurawiej 2 w którym mieszkał ob. Dr; Burghardt Bronisław został zniszczony podczas ostatnich działań wojennych i nie nadaje się do użytku mieszkalnego, izb 5”.

W cytowanym wyżej piśmie do prezesa BGK prof. Edwarda Lipińskiego z 12 lutego 1947 r. dr Burghardt pisał m.in.: „W dniu 16 września 1945 r., pierwszym dostępnym mi transportem, wróciłem do Warszawy i nazajutrz osobiście u ob. Naczelnego Dyrektora Banku, a w dniu 29. września 1945 r. pisemnie – zgodnie z wezwaniem Rządu – zgłosiłem się do pracy w Banku. Ob. Naczelny Dyrektor odpowiedział mi, że na razie nie może mnie powołać do pracy – spowodu nieprzychylnego stanowiska Rady Zakładowej w tej sprawie. Wielokrotnie następnie zgłaszałem się w Dyrekcji Banku z prośba o decyzję co do mej osoby, jednak – dotychczas – mimo upływu prawie półtora roku, rozstrzygnięcie nie nastąpiło, a stosunek mój z Bankiem jest całkowicie nieuregulowany, gdyż – ani nie zostałem do pracy wezwany ani żadne inne kroki nie zostały w tym przedmiocie poczynione. Uposażenia ani żadnych innych świadczeń od Banku nie otrzymuję”.

W 1948 r. otrzymał on wraz z żoną przydział mieszkania w przedwojennej kamienicy przy ul. Wareckiej 11, należącej do Funduszu Emerytalnego Pracowników BGK. W styczniu 1948 r. dr Bronisław Burghardt rozpoczął pracę w Ministerstwie Skarbu w charakterze „umysłowego pracownika kontraktowego na stanowisku radcy”. Jak wynika z wystawionego 9 marcu 1948 r. przez ministerstwo skarbu dokumentu, doradcę finansowego dr Bronisława Burghardta minister skarbu wyznaczył Komisarzem Rządowym Pocztowej Kasy Oszczędności. Pod koniec czerwca 1948 r. ze stanowiska prezesa BGK odwołano Edwarda Lipińskiego. Nowym i zarazem ostatnim prezesem Banku przed jego reaktywacją w 1989 r. został z dniem 1 lipca 1948 r. Jan Wojnar.  W sierpniu 1948 r. Urząd Bezpieczeństwa aresztował kilku pracowników centrali BGK. Rozpoczęło się zwalnianie przedwojennych pracowników BGK i zastępowanie ich nową kadrą. Na stanowiska urzędnicze powoływano nierzadko pracowników fizycznych nie mających żadnego pojęcia o bankowości.

25 października 1948 r. ukazuje się dekret o reformie bankowej, w którym jest mowa o powstaniu Banku Inwestycyjnego. Bank ten miał przejąć zadania BGK i był to formalny początek procesu marginalizacji roli BGK, który miał zakończyć się jego likwidacją. W lipcu 1949 r. dyrektor Departamentu Bankowego w Ministerstwie Skarbu, bezpośredni przełożony  dr Burghardta, poinformował go, że w związku z nieokreślonymi zastrzeżeniami co do pracy w przedwojennym BGK musi się liczyć z utratą pracy. 13 września 1949 r. dr Bronisław Burghardt został w drodze do pracy aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa. Mieszkał już wtedy wraz z żoną przy ul. Żurawiej 2 m. 17., czyli w tej samej kamienicy, co przed wojną. W grudniu 1949 r. Bronisława Burghardt otrzymała z Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego (MBP) odpowiedź na jej pismo z pytaniem o losy męża. MBP informowało, że „w/w aresztowany został na mocy postanowienia Nadzoru Prokuratorskiego Ministerstwa Sprawiedliwości. W sprawie toczy się śledztwo”. W trakcie pobytu w areszcie Bronisław Burghardt otrzymał z ministerstwa skarbu pisemną informację, że „spowodu samowolnego opuszczenia pracy” został z dniem 13 września 1949 r. dyscyplinarnie z pracy zwolniony. Nie wiemy, za co formalnie został skazany na niski jak na ówczesne warunki wyrok więzienia. Można tylko domniemywać, że za sfingowane i absurdalne zarzuty w rodzaju w rodzaju współpracy z imperialistami czy wrogi stosunek do ustroju. Na wolność dr Burghardt wyszedł 15 marca 1951 r. Do 1956 r. pracował w Centralnym Zarządzie Aptek, a następnie do przejścia w 1965 r. na emeryturę jako pracownik naukowy w Instytucie Przemysłu Drobnego i Rzemiosła. Zmarł w Warszawie. Pochowany jest na Cmentarzu Bródnowskim.