Gen. dr Roman Górecki (1889-1946)

Gen. dr Roman Górecki (1889-1946)

Gen. dr Roman Górecki

W mundurze prezes BGK gen. dr R. Górecki, 1928 r. fot. zbiór własny BGK

Prezes BGK w latach 1927-1941, żołnierz Legionów Polskich. Urodzony 27 sierpnia 1889 r. w Starej Soli. Od czasów gimnazjalnych w Tarnowie związany z organizacjami niepodległościowymi. Podobnie w trakcie rozpoczętych w 1908 r. studiów na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. W 1910 r. ukończył kurs podoficerski, a w 1912 r. oficerski w Polskich Drużynach Strzeleckich. W 1914 r. uzyskał tytuł doktora praw. Od sierpnia 1914 r. żołnierz Legionów Polskich, do których wstąpił na czele zorganizowanego przez siebie plutonu strzelców. Początkowo pełnił służbę frontową w dowodzonym przez Józefa Piłsudskiego 1 Pułku Legionów, przekształconym następnie w I Brygadę. Od lipca 1915 r. w stopniu został oficerem rachunkowym w 6 Pułku Legionów II Brygady oraz komendantem Polowej Szkoły Oficerów Administracyjnych, a w 1916 r. zastępcą szefa Intendentury Komendy Legionów. 12 lutego 1918 r. żołnierze II Brygady Legionów dowiedzieli się o niekorzystnych dla przyszłego państwa polskiego zapisach traktatu brzeskiego, zawartego 9 lutego pomiędzy Cesarstwem Niemieckim i Austro-Węgrami oraz ich sojusznikami z ZSRR i nowopowstałą Ukraińską Republiką Ludową. Kpt. Górecki dzień później, podczas odprawy w komendzie Korpusu, wygłosił przemówienie wzywając do wypowiedzenia posłuszeństwa Naczelnej Komendzie C.K. Armii. Internowany przez władze austriackie był jednym z  głównym oskarżonych w procesie o wypowiedzenie posłuszeństwa dowództwu austriackiemu. Nacisk opinii publicznej i niekorzystna dla Austro-Węgier sytuacja na froncie sprawiły, że cesarz Karol I 28 września 1918 r. wstrzymał proces. Po powrocie do Polski wstąpił do Wojska Polskiego. W armii m. in. dowodził Korpusem Kontrolerów oraz był zastępca szefa Administracji Armii.

Na swojej pierwszej konferencji prasowej 24 lutego 1928 r. ówczesną misję BGK zdefiniował następująco: „Pojęcie zysku w BGK nie może być identyczne z pojęciem zysku w innej instytucji finansowej, bo BGK nie jest instytucją, która by pracowała na zysk. Zysk banku – to postęp ogólny w życiu gospodarczym Polski”.  W przemówieniu do pracowników BGK kilka miesięcy po objęciu stanwiska prezesa BGK podkreślał, że pracownicy BGK nie są zwykłymi pracownikami i nie mogą traktować siebie „jako zwyczajnych pracowników w długim szeregu urzędników bankowych, zapatrzonych w pensje, bilanse i tantiemy”. Apelował o traktowanie zawodowych obowiązków jako rodzaju pełnej poświęcenia patriotycznej służby na rzecz wspólnego dobra, jakim była „Najjaśniejsza Rzeczpospolita Polska”. Od pracowników BGK oczekiwał podnoszenia zawodowych kwalifikacji w kontekście szczególnej misji Banku, koleżeńskich relacji opartych na wzajemnym szacunku i zaufaniu oraz „poczucia godności i taktu” wobec klientów. Apelował, aby nigdy nie zapominać, „że my jesteśmy dla społeczeństwa, a nigdy na odwrót”. Koleżeńską atmosferę w pracy traktował jako jeden z podstawowych warunków skutecznego działania banku, utworzonego przez rząd w celu wspierania krajowej gospodarki. W swoich późniejszych wystąpieniach prezes Górecki na ideę „koleżeństwa” często się powoływał. Dla środowiska byłych legionistów, skąd wywodził się prezes Górecki, była to bardzo ważna kategoria, która środowisko to jednoczyła poprzez wspólne doświadczenia z okresu walki o niepodległość. Zakończył słowami: „staję na czele tej Instytucji, jako jej pierwszy pracownik, owiany niewzruszonem przekonaniem, że nikogo z Was przy mnie nie zabraknie, gdyż idziemy w swej ciężkiej i mozolnej pracy pod wspólnym hasłem dobra, potęgi i wielkości Najjaśniejszej Rzeczypospolitej Polskiej”.

Prezes klubu WKS Legia (1926-1929), prezes Polskiego Tournig Klubu (1928-1931), organizacji reprezentującej polską turystykę na forum międzynarodowym. Prezes Ligi Morskiej i Rzecznej, której kontynuatorką była Liga Morska i Kolonialna. Założyciel w 1928 r. Federacji Polskich Związków Obrońców Ojczyzny, największej w kraju organizacji kombatanckiej, której komendantem był do śmierci w 1946 r. Założyciel polskiej sekcji Międzynarodowej Federacji Byłych Kombatantów (Federation Internationale des Anciens  Combattants — FIDAC), której kadencyjnym prezesem był w latach1932/1933, 1937/1938 i od 1938 r. prezesem honorowym. W latach 1932-1939 prezes założonego w 1922 r. Związku Oficerów Rezerwy Rzeczypospolitej Polskiej.  Od października 1935 r. do maja 1936 r. minister przemysłu i handlu w rządzie premiera Mariana Zyndrama-Kościałkowskiego.

Organizator 6 września 1939 r. ewakuacji części centrali BGK do Równego, gdzie miała się mieścić siedziba banku na czas wojny. 17 września 1939 r. na spotkaniu pomiędzy Kosowem a Kutami wicepremier i minister skarbu Eugeniusz Kwiatkowski wydał prezesowi Góreckiemu polecenie ewakuacji całego sztabu wojennego BGK do Rumunii. Po dyskusji kierownictwa BGK co do celowości wykonania tego polecenia pod wpływem prezesa Góreckiego ustalono, że sztab BGK opuszcza kraj „działając na wyraźny rozkaz czy też polecenie władz tak bezpośrednich, jak i nadzorczych”. 17 września zarząd BGK wraz z grupą pracowników (46 osób,  w  tym 28 pracowników BGK, 9 z technicznej obsługi oraz rodziny) przekroczył granicę polsko-rumuńską w Kutach. Dotarli tam wraz z częścią ewakuowanej z Warszawy 6 września 1939 r. centrali przez Równe i Kołomyję. Emigracyjny szlak banku biegł przez Bukareszt, Paryż i Londyn, nie licząc małych biur BGK w Zurichu i Tel-Awiwie. Emigracyjnym prezesem BGK był do września 1941 r., po  czym osiadł w Glasgow, gdzie na miejscowym uniwersytecie dawał  wykłady z ekonomii gospodarczej i bankowości dla polskich studentów. 

Zmarł 9 sierpnia 1946 r. w Polskim Szpitalu Wojennym nr 4 w Iscoyd Park w Walii. Pochowano go kilka kilometrów dalej w miasteczku Whitchurch na małym cmentarzu polskich żołnierzy zmarłych po zakończeniu wojny w szpitalu w Iscoyd Park. Wśród 53 pochowanych na tym cmentarzu polskich żołnierzy jest najwyższy stopniem, jedynym w stopniu generała. Kawaler wielu polskich i zagranicznych orderów i odznaczeń. Z polskich według orderowej hierarchii następującymi: Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari, Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, trzykrotnie Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem za Wojnę. Z zagranicznych: Kawaler Orderu Legii Honorowej (Francja), Komandor Orderu Legii Honorowej (Francja), Medal Zwycięstwa (Francja), Komandor Orderu Leopolda (Belgia), Krzyż Wielki Orderu Korony (Belgia), Wielki Oficer Orderu Korony (Rumunia), Wielki Oficer Orderu św. Sawy (Jugosławia), Wielki Oficer Orderu Korony (Włochy), Wielki Oficer Orderu Alauitów (Maroko), Krzyż Wielki Orderu Oranje-Nassau (Holandia). Autor wielu artykułów i odczytów poświęconych bankowości, gospodarce, polityce i historii oraz trzech pozycji książkowych: „Rola BGK w życiu gospodarczym Polski”, Warszawa 1928, „Poland and her economic development”, Londyn 1935, „Gospodarczy dorobek Polski w latach 1918-1939”, Londyn 1946.