Jan Kanty Steczkowski (1862-1929)

Jan Kanty Steczkowski (1862-1929)

Jan Kanty Steczkowski

J K. Steczkowski, NAC

Pierwszy prezes BGK w latach 1924-1927. Urodzony w 1862 r. w Dąbrowie Tarnowskiej, absolwent wydziału prawno-politycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego i wydziału prawa na Uniwersytecie Wiedeńskim, po odbyciu praktyki w rzeszowskim sądzie uzyskał w 1886 r. na UJ tytuł doktora praw. Do czasu odzyskania w 1918 r. przez Polskę niepodległości prowadził praktykę adwokacką oraz pracował w galicyjskich instytucjach gospodarczych i finansowych na terenie zaboru austriackiego. Zasiadał w radach nadzorczych licznych stowarzyszeń gospodarczych, których był członkiem. Był m.in. prezesem Galicyjskiego Towarzystwa Magazynowego dla Przemysłu Naftowego, prezesem Krajowej Centralnej Kasy dla Spółek Rolniczych, wiceprezesem lwowskiej Giełdy Zbożowej i Towarowej, członkiem Galicyjsko-Bukowińskiego Akcyjnego Towarzystwa Przemysłu Cukrowniczego, Centralnego Związku Galicyjskiego Przemysłu Fabrycznego. Od 1902 r. członek lwowskiej Rady Powiatowej, od 1906 r. rady miasta Lwowa oraz austrowęgierskiej Izby Panów, która była rodzajem wyższej izby parlamentu.
W 1907 r. wstępuje do konserwatywnego Stronnictwa Prawicy Narodowej, ugrupowania kontynuującego tradycję XIX-wiecznych konserwatystów krakowskich zwanych stańczykami. Od 1915 r. działał w założonym w tym samym roku w Szwajcarii przez Henryka Sienkiewicza i Ignacego Paderewskiego Komitecie Generalnym Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. Od kwietnia do 23 października 1918 r. był premierem i ministrem skarbu w rządzie powołanym przez Radę Regencyjną Królestwa Polskiego. Wcześniej w pierwszym rządzie powołanym przez to ciało był ministrem skarbu.

W swojej bankowej karierze był m.in. od 1889 r. dyrektorem Galicyjskiej Kasy Oszczędności, inicjatorem utworzenia Związku Kas Oszczędnościowych Galicji, od 1906 r. dyrektorem lwowskiej filii Uprzywilejowanego Austriackiego Zakładu Kredytowego dla Handlu i Przemysłu, m.in. członkiem rad nadzorczych lwowskiego Banku Melioracyjnego, Galicyjskiego Banku Przemysłowego, krakowskiego Banku Galicyjskiego dla Przemysłu i Handlu. W latach 1913-1920  dyrektorem Banku Krajowego Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Litewskim we Lwowie. Był jednym z inicjatorów utworzenia podczas I wojny dwóch banków: w 1915 r. Galicyjskiego Wojennego Zakładu Kredytowego (GWZK), którego statutu był autorem i do 1919 r. „Przewodniczącym Dyrekcyi” oraz w 1916 r. Galicyjskiego Miejskiego Wojennego Zakładu Kredytowego (GMWZK), którego rady nadzorczej był członkiem. Banki te w założeniu miały finansować odbudowę Galicji z wojennych zniszczeń. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Bank Krajowy przekształcony został w Polski Bank Krajowy, a dr Steczkowski od 1922 r. został jego naczelnym dyrektorem. GWZK w 1921 r. przekształcono w Zakład Kredytowy dla Odbudowy, a rok później w Państwowy Bank Odbudowy. GMWZK natomiast w 1919 r. w Zakład Kredytowy Miast Małopolskich.

W odrodzonej RP wspierały proces odbudowy państwa. W 1924 r. wraz z Polskim Bankiem Krajowym obydwa banki weszły w skład Banku Gospodarstwa Krajowego, którego pierwszym prezesem został dr J. K. Steczkowski. Na czterech członków pierwszej Dyrekcji BGK, będącej odpowiednikiem zarządu, to trzech pracowało w Banku Krajowym przynajmniej od 1900 r. W przypadku sześciu zastępców członków pierwszej Dyrekcji BGK dotyczyło to połowy składu. W pierwszych latach niepodległej RP przyszły pierwszy prezes BGK dr J. K. Steczkowski stał się jednym z architektów budowy podstaw polskiej bankowości. To właśnie gabinet premiera Steczkowskiego działający od 4 kwietnia do 23 października 1928 r., w którym dr Steczkowski był również ministrem skarbu, przygotował podstawy organizacyjne aparatu skarbowego oraz pakiet ustaw dot. systemu finansowego. Do polityki wraca 26 listopada 1920 r. obejmując po Władysławie Grabskim resort skarbu w Rządzie Obrony Narodowej Wincentego Witosa. Jako członek tego gabinetu uczestniczył w 1921 r. w pokojowych rokowaniach z Rosją Radziecką, zakończonych podpisaniem 18 marca 1921 r. traktatu ryskiego, kończącego wojnę 1919-1920 r. W 1922 r. zostaje prezesem Polskiego Banku Krajowego i naczelnym dyrektorem centralnego banku emisyjnego Polska Krajowa Kasa Pożyczkowa, zastąpionego przez utworzony w kwietniu 1924 r. Bank Polski, w którego składzie komitetu organizacyjnego dr Steczkowski się znajdował. W uznaniu zasług „na polu działalności dla sprawy polskiej oraz pracy w dziedzinie bankowości” prezydent RP Stanisław Wojciechowski przyznał dr Steczkowskiemu 2 maja 1924 r. Krzyż Komandorski z gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. 22 maja 1924 dr Steczkowski powołany został na stanowisko prezesa BGK i Rady Nadzorczej banku. W kwietniu 1927 r. prezes J. K. Steczkowski podał się do dymisji przyjętej przez prezydenta RP Ignacego Mościckiego pod warunkiem pełnienia funkcji prezesa BGK do czasu wyznaczenia następcy, którym z dniem 1 lipca 1927 r. został gen. Roman Górecki.

J. K. Steczkowski po odejściu z BGK odznaczony został najwyższym polskim odznaczeniem – Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski. Był autorem m.in. wydanej w 1919 r. „Polskiej pożyczki zagranicznej w złocie” oraz w 1923 r. „O naprawie skarbu Rzeczypospolitej Polskiej”, skąd pochodzi znamienne dla poglądów Steczkowskiego zdanie: „Gospodarka skarbowa Państwa nie jest czemś od gospodarstwa społecznego oderwanem – przeciwnie jest z niem jak najściślej związana”. Przez 30 lat był członkiem krakowskiego oddziału Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, naukowego towarzystwa założonego w 1886 r. we Lwowie, którego celem poza zbieraniem i publikowaniem materiałów dotyczących życia i twórczości Mickiewicza były badania literatury i języka polskiego. J. K. Steczkowski zmarł 3 września 1929 r. w Krakowie, gdzie został pochowany na Cmentarzu Rakowickim.

Swój majątek po uprzednim finansowym zabezpieczeniu żony zapisał w testamencie Polskiej Akademii Umiejętności w Krakowie z przeznaczeniem na stypendia dla ekonomistów. W obszernym nekrologu, opublikowanym na łamach kwartalnika „Wiadomości”, wydawanym przez Zrzeszenie Urzędników BGK, napisano m.in., że ”w dniu tym straciła Polska gorącego patriotę, a zarazem jednego z najwybitniejszych przedstawicieli myśli i pracy gospodarczej w odrodzonej Ojczyźnie”. Napisano również, że „życie ś. p. Prezesa Steczkowskiego było jednem pasmem niestrudzonego wysiłku dla rozwoju życia gospodarczego Polski, a obfite wyniki tych trudów są najlepszym pomnikiem jego pracy”. W 1930 r. prochy dr Steczkowskiego przeniesiono na cmentarz w Nagoszynie koło Ropczycy, gdzie znajdował się jego majątek