Wiesław Domaniewski (1896-1992)

Wiesław Domaniewski (1896-1992)

Wiesław Domaniewski

Fot. ze zbiorów Instytutu Józefa Piłsduskiego w Ameryce

 

Wiceprezes BGK od lipca do końca 1939 r. Urodzony 2 stycznia 1896 r. w Warszawie. W 1914 r. ukończył warszawskie gimnazjum gen. Pawła Chrzanowskiego, natomiast maturę uzyskał w 1915 r. w Saratowie nad Wołgą. W tym samym roku rozpoczął studia na Wydziale Prawa i Nauk Politycznych na utworzonym za zgodą niemieckich władz okupacyjnych uniwersytecie w Warszawie (od 1918 r. Uniwersytet Warszawski). Podczas studiów był członkiem Związku Młodzieży Polskiej (”Zet”) oraz Polskiej Organizacji Wojskowej. W 1918 r. ochotniczo wstępuje do WP, gdzie otrzymał przydział do kompanii karabinów maszynowych 35 Pułku Piechoty. Walczył na Wołyniu w jednostce dowodzonej przez mjr Leopolda Lisa-Kulę. Brał udział w zajęciu Kowla, bitwą pod Sarnami i ofensywie nad rzeką Uborcią. W wojsku służył do grudnia 1920 r. Po ukończeniu w 1921 r. studiów na UW do 1922 r. pracował w warszawskiej ekspozyturze Związku Przemysłowców Bielsko-Bialskich, po czym wyjechał na studia ekonomiczne do Berlina, gdzie m.in. na krótko został redaktorem naczelnym „Dziennika Berlińskiego”, polskiej gazety wychodzącej w stolicy Niemiec w latach 1897-1939. Z Berlina w 1924 r. wyjechał kontynuować studia do Paryża. Po powrocie w 1927 r. do kraju rozpoczął w charakterze referenta pracę w Komisji Programowo-Ankietowej dla Badania Warunków Produkcji i Wymiany Handlowej przy Prezydium Rady Ministrów, a następnie został szefem Biura Ekonomicznego i zastępcą sekretarza generalnego Państwowego Banku Rolnego. W 1930 r. przeszedł na stanowisko radcy ministerialnego do Departamentu Obrotu Pieniężnego w Ministerstwie Skarbu, a w latach 1932-1933 był radcą finansowym Ambasady RP w Paryżu. Po powrocie do kraju był kolejno naczelnikiem Wydziału Kredytu Zagranicznego w Ministerstwie Skarbu, a od stycznia 1937 r. dyrektorem Departamentu Obrotu Pieniężnego, skąd w lipcu 1939 r. przeszedł na stanowisko wiceprezesa BGK. Był członkiem państwowych zespołów negocjujących w 1936 r. tzw. pożyczkę francuska i w maju 1939 r. angielską pożyczkę zbrojeniową (wiceprzewodniczący delegacji).  

W 1939 r., po dostarczeniu do Paryża złożonych w skarbcu BGK przed wybuchem wojny depozytów Biblioteki Narodowej i Pelplińskiej rozpoczął pracę w emigracyjnym Biurze Przemysłu Wojennego, pełniąc funkcję łącznika z francuskim Ministerstwem Wojny. Po kapitulacji Francji ewakuował się do Londynu, gdzie od czerwca 1940 r. pracował jako członek zarządu Polish Research Center, polskiego ośrodka naukowego przy rządzie emigracyjnym RP. W 1943 r. wyjechał do USA, gdzie od lutego 1943 r. został głównym doradcą ekonomicznym rządu RP w ambasadzie RP w Waszyngtonie. Z ramienia polskiego rządu uczestniczył w Arkansas w 1943 r. w obradach światowej konferencji Food Agricultural Organization (FAO, Organizacja ds. Wyżywienia i Rolnictwa), przekształconej w 1945 r. w agendę ONZ. Na konferencji w Arkansas Wiesława Domaniewskiego wybrano do pięcioosobowej komisji, która statut FAO opracowała. Po zakończeniu II wojny nie wrócił do kraju i osiedlił się w Nowym Jorku (8 West 90th Street), po czym przeniósł do Waterbury w stanie Connecticut (25 Cherry Av.), gdzie do emerytury, na którą przeszedł w 1961 r., pracował w Roehr Products Co, firmie produkującej sprzęt medyczny. Założył ją w USA w 1942 r. polski inżynier chemik Zbisław Roehr, przedwojenny dyrektor generalny związku hut śląskich „Wspólnota Interesów”, jednego z największych polskich koncernów zbrojeniowych, którego BGK był udziałowcem. Z. Roehr wynalazł w 1955 r. jednorazową igłę do strzykawek.

Podczas pobytu w USA Wiesław Domaniewski był aktywnym członkiem polskich stowarzyszeń emigracyjnych, m.in. Stowarzyszenia Polskich Kombatantów oraz członkiem Instytutu Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku, którego w latach 1955-1969 i 1973-1987 był skarbnikiem oraz w latach 1969-1972 prezesem. 1 października 1991 r. wrócił z emigracji do Polski i osiedlił się w Bydgoszczy, gdzie zmarł 29 października 1992 r. w wieku 96 lat. Na własne życzenie pochowany został 18 grudnia 1992 r. we Francji na cmentarzu Les Champeaux w Montmorency we Francji, największej od XIX w. polskiej nekropolii w tym kraju, obok zmarłej w 1983 r. w USA żony. Na cmentarzu tym przez pewien czas pochowani byli Adam Mickiewicz i Cyprian Kamil Norwid, a do dzisiaj znajdują się m.in. grób Juliana Ursyna Niemcewicza.

Wiesław Domaniewski odznaczony był m.in. Komandorią Orderu Polonia Restituta (1938), Krzyżem Orląt Lwowskich, Komandorią francuskiej Legii Honorowej, Komandorią  z Gwiazdą szwedzkiego Orderu Wazów, Komandorią z Gwiazdą włoskiego Corona d’Italia. Na murze cmentarza w Montmorency, wśród 30 tablic upamiętniających udział polskich żołnierzy w walkach II wojny światowej oraz polskie ofiary hitleryzmu i komunizmu, wisi tablica w języku francuskim z napisem „Narodowi polskiemu, który ofiarował tak wiele swoich dzielnych dzieci Francji–wdzięczne miasto Montmorency i departament Val-d'Oise”.