Dom Bankowca w Gdyni

Dom Bankowca w Gdyni

Dom Bankowca w Gdyni

Kamienica Funduszu Emerytalnego Pracowników BGK w Gdyni, lata 30-te, domena publiczna
Zespół mieszkaniowy Banku Gospodarstwa Krajowego w Gdyni, zwany też „bankowcem”. Widok współczesny fot. Jasny63 CC BY-SA 3.0 pl

Bodajże najsłynniejszą inwestycją budowlaną, zrealizowaną przed wojną ze środków funduszu emerytalnego BGK, jest zaprojektowany przez S. Ziołowskiego największy budynek mieszkalny przedwojennej Gdyni.
W 1935 r. na rogu ulic 3 Maja i 10 Lutego rozpoczęła się budowa monumentalnego budynku mieszkalnego, przez historyków architektury określanego jako jeden ze sztandarowych przykładów gdyńskiego modernizmu okresu międzywojennego. Gdynia, budowana wraz z portem od podstaw, była wielką inwestycją II RP, w której finansowaniu udział brał BGK. Architektura gdyńskiego modernizmu w sposób unikalny na skalą europejską nawiązywała do morskiego charakteru miasta. Budynki swym kształtem oraz detalami przypominały bowiem morskie statki. Dużą wagę przywiązywano też do wykończenia i detalów.

Budowę gmachu Funduszu Emerytalnego Pracowników BGK złożonego z trzech budynków zrealizowano w trzech oddzielnych etapach. Pozwolenie na budowę pierwszego budynku wydano 24 października 1935 r., a ukończono w niecały rok później 3 października 1936 r. Drugi budynek oddano do użytku 17 marca 1938 r., natomiast trzeci niedługo prze wybuchem II wojny. 
Każdy z trzech składających się na kompleks budynków był osobną, samodzielną konstrukcją. Górujący nad miastem gmach jako zwarty zespół trzech budynków o zróżnicowanej od 6 do 8 pięter wysokości stanął na planie litery „C” w kwartale ulic 10 Lutego, 3 Maja i Batorego. Kwestia wysokości gmachu ze względu na przekroczenie obowiązujących wtedy przepisów była przedmiotem obfitej korespondencji pomiędzy BGK a gdyńskim Komisariatem Rządu. W budynku znajdowały się pomieszczenia mieszkalne i biurowe oraz schrony przeciwlotnicze, wyposażone w filtrujące powietrze instalacje, chroniące przed atakiem gazowym. W trzecim etapie budowy powstał również jedyny w ówczesnej Gdyni podziemny garaż na 14 samochodów. Również pod względem kubatury był to największy budynek mieszkalny w mieście. Jego długość wzdłuż ul. 3 Maja wynosiła ponad 90 m. Adres należał do najbardziej prestiżowych w Gdyni.

Z przedwojennych, niekompletnych dokumentów archiwalnych wynika, że pomieszczenia na parterze budynku były przez fundusz emerytalny BGK wynajmowane osobom trzecim. Na parterze pierwszej części gmachu w listopadzie 1936 r. swoje biuro w budynku otworzyła założona przez BGK spółka komandytowa „Dom Bankowy dr. Józef Kugel i S-Ka”, której zadaniem była ochrona polskich interesów gospodarczych w Gdańsku.  W 1983 r. budynek wpisany został do miejskiego rejestru zabytków, a w latach 2002-2008 pieczołowicie odrestaurowany.