Ocalone przez BGK

Ocalone przez BGK

Ocalone przez BGK

Biblia Gutenberga, Muzeum Diecezjalne w Pelplinie
„Kazania Świętokrzyskie”, XIII/XIV w., zbiory Biblioteki Narodowej.
Mszał Erazma Ciołka”, XVI w., zbiory Biblioteki Narodowej, z katalogu wystawy „Ocalone przez BGK”, 2014 r.
Mszał Erazma Ciołka”, XVI w., zbiory Biblioteki Narodowej, z katalogu wystawy „Ocalone przez BGK”, 2014 r.
Fragment partytury Nokturnu Des-dur op. 27 nr 27 Fryderyka Chopina, zbiory Biblioteki Narodowej
Fragment partytury 24 Preludium op. 28. Fryderyka Chopina, zbiory Biblioteki Narodowej
Pierwsza strona protokołu przekazania na przechowanie przez prezesa BGK gen. R. Góreckiego i wiceprezesa BGK W. Domaniewskiego Bibliotece Polskiej w Paryżu depozytów Biblioteki Narodowej i Biblioteki Seminarium Duchownego w Pelpinie, 24 listopada 1939 r., kopia ze zbiorów własnych BGK
Druga strona protokołu przekazania na przechowanie przez prezesa BGK gen. R. Góreckiego i wiceprezesa BGK W. Domaniewskiego Bibliotece Polskiej w Paryżu depozytów Biblioteki Narodowej i Biblioteki Seminarium Duchownego w Pelpinie, 24 listopada 1939 r., kopia ze zbiorów własnych BGK
Pismo podpisane przez prezesa i wiceprezesa BGK do dyrektora Biblioteki Polskiej w Paryżu w sprawie ewakuacji depozytów Biblioteki Narodowej i Biblioteki Seminarium Duchownego w Pelplinie, 22 maja 1940 r., kopia ze zbiorów własnych BGK
Upoważnienie dr K. Estreichera do przewiezienia depozytów Biblioteki Narodowej i Biblioteki Seminarium Duchownego w Pelplinie do siedziby rządu polskiego we Francji w Angers, 21 maja 1940 r., kopia ze zbiorów własnych BGK
Upoważnienie dr K. Estreichera do przewiezienia depozytów Biblioteki Narodowej i Biblioteki Seminarium Duchownego w Pelplinie do siedziby rządu polskiego we Francji w Angers, 21 maja 1940 r., kopia ze zbiorów własnych BGK
Pierwsza strona protokołu przekazania dr K. Estreicherowi depozytu Biblioteki Seminarium Duchownego w Pelplinie z Biblią Gutenberga, złożonego na przechowanie przez prezesa i wiceprezesa BGK w Bibliotece Polskiej w Paryżu, 22 maja 1940 r., kopia ze zbiorów własnych BGK
13. Druga strona protokołu przekazania dr K. Estreicherowi depozytu Biblioteki Seminarium Duchownego w Pelplinie z Biblią Gutenberga, złożonego na przechowanie przez prezesa i wiceprezesa BGK w Bibliotece Polskiej w Paryżu, 22 maja 1940 r., kopia ze zbiorów własnych BGK

Bank ocalił przed wojenną zawieruchą takie zabytki polskiego i światowego dziedzictwa kulturowego jak egzemplarz dwutomowej Biblii wydrukowanej w pracowni Gutenberga, Psałterz Floriański, Kazania Świętokrzyskie, XIV-wieczna kopia czterotomowej kroniki „Historia Polonica” Wincentego Kadłubka, pisanej w latach 1190-1208, czy rękopisy partytur Chopina.

Złożone zostały na początku sierpnia 1939 r. w podziemnym skarbcu centrali BGK w Warszawie przez Bibliotekę Seminarium Duchownego w Pelplinie (Biblia) oraz Bibliotekę Narodową. W depozycie Biblioteki Narodowej, której BGK od 1933 r. wynajmował pałac Tyszkiewiczów-Potockich przy ul. Krakowskie Przedmieście 32, znalazł się również  m.in. Rocznik Świętokrzyski Dawny z 1122 r., czyli spisane po łacinie kościelne dokumenty zawierające głównie daty urzędowania kościelnych dostojników z okresu wczesnego średniowiecza oraz najważniejszych wydarzeń dotyczących historii Polski. Wraz z datami na stronach rocznika znajduj się takie zapisy jak "Dubrovka venit ad Miskonem" (Dąbrówka przybywa do Mieszka), "Mysko dux baptizatur" (Mieszko książę jest ochrzczony) czy „Passio sancti Adalberti” (Męczeństwo świętego Wojciecha). W sumie były to 22 tytuły oraz teka z rękopisami partytur 49 kompozycji Chopina oraz korespondencji kompozytora.

Skarby te wraz z pracownikami centrali banku oraz najważniejszymi bankowymi aktami, walorami i depozytami zostały przez kierownictwo BGK ewakuowane 6 września 1939 r. specjalnym pociągiem, który dotarł do Równego na Kresach, tymczasowej siedziby centrali na czas wojny. 17 września skarby zostały ewakuowane do Rumunii, skąd pod koniec września pod osobistą pieczą wiceprezesa BGK dr Wiesława Domaniewskiego przewieziono je do Ambasady Polskiej w Paryżu, a następnie złożone w Bibliotece Polskiej. Tę ostatnią instytucję w 1838 r. założyło środowisko Wielkiej Emigracji z ks. Adama Czartoryskim, Adamem Mickiewiczem i Julianem Ursynem Niemcewiczem na czele. Członkami i sympatykami zawiadującego biblioteką Towarzystwa Literackiego (od 1854 r. Towarzystwo Historyczno-Literackie) byli m.in. Fryderyk Chopin, Juliusz Słowacki, Zygmunt Krasiński, Cyprian Norwid, Joachim Lelewel.

Pod opieką dr Karola Estreichera, pełnomocnika premiera Sikorskiego ds. ratowania dóbr kultury, obydwa depozyty wraz z wawelskimi arrasami i regaliami królów polskich zostały 18 czerwca 1940 r. przewiezione do Anglii. W lipcu 1940 r. na pokładzie „Batorego” popłynęły do Kanady, gdzie częściowo zdeponowane je w Banku of Montreal. Do kraju wszystkie te skarby powróciły w 1959 i 1960 r. W archiwach Biblioteki Polskiej kilka lat temu odnaleziono protokoły przekazywania depozytów z podpisami ówczesnego prezesa i wiceprezesa BGK.